Koornmarkt 12 www.achterdegevelsvandelft.nl

De Synagoge

NB: Klik op de afbeeeldingen voor een vergroting.

In tegenstelling tot het nabij gelegen Den Haag en Rotterdam ontstond in Delft pas in het begin van de 19de  eeuw een Joodse gemeenschap van een zodanige omvang dat er behoefte was aan een synagoge.
Aanvankelijk werden Joodse godsdienstoefeningen in een particuliere woning en later in een daarvoor gehuurd lokaal gehouden.
In 1858 werd besloten een synagoge de bouwen. Het duurde enige tijd voordat voldoende financiële middelen werden verkregen door schenkingen en subsidies.
In 1861 kon een pand aan de Koornmarkt worden aangekocht,dat werd afgebroken om de bouw van de Synagoge mogelijk te maken.  In dat zelfde jaar werd de eerste steen gelegd en in augustus van 1862 kon het nieuwe gebouw worden ingewijd.

Ionisch tempelfront
Het gebouw, naar ontwerp van de civiel-ingenieur Levi (later Leon) Winkel is opgetrokken in een – toen al enigszins ouderwetse – neoclassicistische stijl met een wit gepleisterd Ionisch tempelfront, en verder uitwendig voor het overige zeer sober gebouw.
Het voorplein is van de openbare weg afgesloten door een in 1876 vervaardigd en eveneens door Winkel ontworpen ijzeren hek in gecombineerd giet en smeedwerk. Het interieur bezit nog de oorspronkelijke  Heilige Arke, een kast met een zeer rijke Corinthische ombouwing met vrijstaande zuilen en een hoofdgestel met gebogen fronten, waarin de thora wetsrollen werden opgeborgen. Boven de ingang bevindt zich nog de vrouwengalerij.

Verval en herstel
Reeds in 1876 en 1877 moest het gebouw worden opgeknapt en in 1931 werd het nogmaals hersteld waarbij de versiering in het timpaan (de driehoek van het front) werd afgehakt.
Het aantal Joodse gemeenteleden daalde in de loop der tijd geleidelijk tot de Duitse bezetting het einde van de gemeenschap betekende.
Na 1945 werd de onttakelde en leeggeroofde synagoge voor diverse doeleinden gebruikt (onder meer als opslagplaats voor het Rode Kruis) en in 1952 verkocht aan het aangrenzende Oude en Nieuwe Gasthuis.
De periode van verval kwam ten einde toen de synagoge in 1974 werd gerestaureerd en deel ging uitmaken van het creativiteitscentrum.
De synagoge in het enige religieuze gebouw in de neoclassicistische stijl, dat in Delft bewaard is gebleven.

Sinds 1991 waakt de stichting Behoud Synagoge Delft, opgericht door de joodse serviceclub Bnai Brith, over het voortbestaan. Pas in 1996 was er voldoende geld verzameld om het gebouw aan te kopen. Men wil er een permanente expositie inrichten over het Delftse Joodse leven, ter nagedachtenis aan de joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Er worden regelmatig concerten, voordrachtsavonden en andere culturele evenementen gehouden.  De synagoge heet tegenwoordig dan ook Joods Cultureel Centrum en Monument.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Een ontwerptekening voor de Synagoge
Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw vensterOp de Kaart Figuratief staat de
oude Synagoge natuurlijk niet.
Wel een huis dat er ooit stond, vermoedelijk het derde
rechts naast de steeg
Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw vensterL.M.Winkel legde in 1861
de eerste steen.
Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
In 1961 was het Rode Kruis nog in de Synagoge
gevestigd. Foto Wouter Stolk.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Bij de restauratie is het interieur in ere hersteld.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
In de bestrating voor de Synagoge is de Davidster, als Joods symbool, nog net te herkennen.

Deze tekst is ontleend aan een folder van Monumentendag en aan de website http://www.synagogedelft.nl
Geplaatst: 2007
 
www.achterdegevelsvandelft.nl - Facebook: www.facebook.com/AchterdegevelsvanDelft - Twitter: twitter.com/AchterdgvDelft