Koornmarkt 2 www.achterdegevelsvandelft.nl

’t Hoekje, voorheen De  Drie Schupkens, woonhuis en winkel
NB: Klik op de afbeeeldingen voor een vergroting.

Tegenwoordig draagt het huis op de hoek van de Koornmarkt en de Breestraat de logische naam ’t Hoekje. In de zestiende eeuw heette dit hoekpand De Drie Schupkens. Waarschijnlijk gaat het deels nog steeds om hetzelfde pand, want bij recent onderzoek bleek bij de zijgevel aan de kant van de Breestraat achter een gipsplaat een verrotte houtstijl te voorschijn te komen. Volgens bouwhistorisch onderzoek gaat het vermoedelijk om een overblijfsel van de zeer oude houtskeletconstructie waarmee het pand ooit werd gebouwd. Het huis staat op een plek die bij de grote stadsbrand van 1536 gespaard bleef.  De constructie (voor zover die in het zicht kwam) zou heel goed van ruim voor de brand kunnen zijn.

Kelder met opkamer
De Kaart Figuratief van het einde van de zeventiende eeuw laat op deze plek een huis zien met een trapgevel en een relatief grote (bewoonbare) zolder met borstwering boven de begane grond. Naar achteren was het huis drie kamers diep. De afbeelding komt in grote lijnen overeen met een beschrijving van het interieur zoals dat een eeuw later is aangetroffen.
In het achterste deel van het huis lag een verdiepte kelderruimte, die in de achttiende eeuw als slaapvertrek dienst deed. Daarboven een opkamer die toen de keuken van het huis was. Mogelijk heeft aan de straatzijde naast de kelder ooit een zogenoemd ‘pothuis’ gelegen, een laag aanbouwsel dat toegang tot deze ruimte verschafte. Een dergelijk pothuis was bij meer huizen in Delft op de hoek van de straat vroeger gebruikelijk.
Het achterste raam in de zijgevel in de Breestraat is nog steeds opvallend hoog geplaatst, omdat daar ooit de opkamer zat.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Een vroege foto van de Choorstraat met links een
verdwenen pothuis (Foto Delft rond de eeuwwisseling)
Op de hoek Koornmarkt 2 in de jaren ’60.
(Foto Delfts Grachtenboek, Henri A.Ett).

Korenkopers
De naam De  Drie Schopgens is aangetroffen is de oudst bewaard gebleven koopakte uit 1562, toen de brouwer Adriaen Jansz van de naast gelegen brouwerij het huis verkocht aan de korenkoper Pieter Jacobszoon. Tot dan toe had hij het verhuurd aan ene Ysbrant Janszoon, zo blijkt uit het register van de Tiende Penning uit 1560.
Als in 1590 pontgaarder (belastinggaarder) Louris Janszoon het huis erft en zijn vijf broers en zussen uitkoopt draagt het huis nog steeds de naam De Drie Schupkens. De waarde wordt dan getaxeerd op 2750 gulden. Een flink bedrag vergeleken bij de 1500 gulden en 2200 gulden waarvoor het tweehonderd jaar later van de hand zou gaan, maar in 1590 waren huizen in Delft behoorlijk gewild. In 1770 en 1792 lag dat aanzienlijk moeilijker.

Bakkerij
Volgens de verponding (huizenbelasting) van 1620 deed het huis op dat moment dienst als bakkerij. Het was althans eigendom van de bakker Jan Rochusz van Bodegom. In 1635 komt het in handen van Jacob (of Johan) Hendricksz Raes, alweer een korenkoper. Als zodanig staat hij in 1667 te boek.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Detail Kaart Figuratief. Koornmarkt 2 met trapgevel op het hoekje van de Lange Breed Steeg, zoals de Breestraat toen heette. Recente kaart met de ligging van Koornmarkt 2. In 1832 was het pand een stukje dieper dan nu.

Kruidenierszaak in problemen
In 1750 werd het huis bewoond door Catharina la Meer, de weduwe van Dirk van Huys, met haar drie dochters, die als naaister de kost verdienden. Catharina was vermoedelijk ongeveer zestig jaar eerder in het huis geboren en had het van haar ouders geërfd. Haar dochter Anthonia van Huys zou in 1753 de volgende generatie zijn die het van haar overnam, samen met haar man Johan Carel Biesenbroek. Zij begonnen er een winkel in wijn en kruidenierswaren. Daarnaast had Biesenbroek nog een baantje als Stadswachtmeester.
Het echtpaar raakte in grote financiële problemen. In 1763 hadden zij duizenden guldens schuld en konden vele leveranciers niet meer betalen. Ze waren gedwongen het huis te verkopen. Ook haar zuster Cornelia en haar man, die bij hen inwoonden, kwamen op straat te staan. Dienstmaagd Anna Coolhoven had sinds Vrouwendag 1762 van haar loon van 36 gulden nog maar acht gulden ontvangen. Anthonia en haar man vatten ten einde raad het plan op om met het Delftse VOC-schip de Gouverneur-Generaal naar Indië te vertrekken om daar een nieuw leven te beginnen.
Ze hadden grote schade geleden door de overstromingen in de veenderijen buiten de stad, die  zij kennelijk bezaten. De familie was in de voorafgaande jaren ook door ‘zware en langwijlige ziekten’ geplaagd. Bovendien had Anthonia zeven miskramen gehad, ‘waaronder drie van tweelingen’, aldus de jammerklacht in de faillissementsinventaris.

Slijterij van sterken drank
In 1770 begon Johannes van Drongelen hier een slijterij, die zijn vrouw Swaantje Mulder na zijn dood voortzette. Het huis was in die jaren nog altijd belast met `twee rentjes´, een van één gulden en 45 cent per jaar ten bate van de fondsen van de genaaste kloostergoederen in Delfland, en een ander van drie stuivers en acht penningen ten bate van de Oude en Nieuwe Kerk. Deze eeuwigdurende renten, een soort erfpacht, gingen terug op oude middeleeuwse leningen die ooit op het perceel waren afgesloten.
Van 1770 tot 1935 zou dit pand meer dan anderhalve eeuw dienst doen als kroeg, annex slijterij van sterke drank. Na Van Drongelen schonken en verkochten tapper Bernard Abel, zijn dochter Apolonia en de wijnhandelaar Jacob van Kan er hun alcoholica. En vervolgens Hoogeveen, die in 1897 vergunning kreeg voor het houden van een besloten partij in zijn etablissement. Vanaf 1904 zorgde kastelein Gerard Rademaker en de weduwe Hoogeveen voor de natte waren.
Bernardeus Abel nam voor de koop van het pand in 1792 nog een stevige hypotheek op bij de Delftse regent W. Teding van Berkhout.
Het achterste deel van de woning werd gedurende deze periode vaak apart bewoond, in 1920 bijvoorbeeld door de eigenaresse de weduwe Luxemburg.

Zingende sigarenboer
In 1935 maakt de typograaf Bas Sluis van de kroeg een sigarenzaak, waarvoor hij de onderpui ingrijpend liet moderniseren met rode steentjes en modieus glas-in-lood. De sigarenwinkelier was in zijn tijd een bekende Delftenaar met als grote hobby toneel en revue. Jarenlang was hij voorzitter van de RK Sociëteit Kunst en Vriendschap en met zijn conferences een graag geziene gast in het katholieke verenigingsleven van Delft. Hij was ook enige tijd lid van de gemeenteraad voor de RK Staatspartij. Hij was bovendien een vaardig versjesschrijver die onder het pseudoniem Bram van Delft jarenlang met grote regelmaat versjes in de Delftsche Courant schreef onder de titel “In Govaerts veste”. Hij overleed in 1952.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Koornmarkt 2, met zijgevel in de Breestraat.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Het hoge raam in het achterste deel van de zijgevel
herinnert aan de kelder, die er onder lag.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Bij Koornmarkt 2 is een restant van een houten skelet gevonden. Dit is een voorbeeld van vroege
houtskeletbouw. In dit geval aan het Begijnhof in
Amsterdam. Model in het Amsterdams Historisch
Museum. Foto www.bmz.amsterdam.nl

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Koornmarkt 2 zou niet zijn afgebrand tijdens de grote stadsbrand van 1536. Dit detail van een 16e eeuws schilderij van de brand in Delft wijst daar ook op. In de linker bovenhoek staat de kapel van het Gasthuis aan de Koornmarkt nog overeind, en links daarvan zijn ook huizen gespaard. (Schilderij collectie Museum Het Prinsenhof. Foto collectie Gemeentearchief.)

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
In een advertentie uit de Delftsche Courant van juli 1887 worden kopers voor Koornmarkt 2 gezocht. Het pand wordt uitvoerig beschreven en aangeprezen als hecht en sterk, met als aantrekkelijk element: een benedenwoning waarin met succes een slijterij en tapperij wordt uitgeoefend.

Kees van der Wiel
nadere informatie over Koornmarkt 2
Geplaatst: 2007
 
www.achterdegevelsvandelft.nl - Facebook: www.facebook.com/AchterdegevelsvanDelft - Twitter: twitter.com/AchterdgvDelft