Koornmarkt 31 (en 33) www.achterdegevelsvandelft.nl.

Annitgen woonde In de Cop
NB: Klik op de afbeeeldingen voor een vergroting
Toen in 1543 de belastinggaarder dit huis voor de heffing van de 10e penning taxeerde, woonde hier ‘Annitgen In de Cop’. Op het huis genaamd ‘die Gulden Cop’ rustte in diezelfde tijd ook een jaarlijkse rente (een soort erfpacht) ten bate van het Gasthuis aan de overzijde van de gracht.

Toen Delft in 1573 de zijde koos van de Opstand tegen de Spanjaarden, was het huis 'In de Cop' eigendom van Ghysbrecht Willemsz. Hij behoorde tot de 'letse fugityssen', de Spanje-getrouwen, die bij de machtsovername de stad haastig verlieten. Zijn vrouw huurde het in beslaggenomen bezit nog enige tijd voor 30 pond van de nieuwe overheid in afwachting van politiek gunstiger tijden, maar uiteindelijk werd het pand eigendom van Anchelmus Pietersz Beaumondt en zijn erfgenamen, die het besloten te verhuren. Pontgaerder (tussenpersoon in de graanhandel) Evert Cornelisz werd de huurder, een man met ketterse sympathiën die eerder voor Alva’s Raad van Beroerten de stad had moeten ontvluchten en zijn huis elders op de Koornmarkt was kwijtgeraakt.

Tot het achtererf van de Gulden Cop aan de Oude Delft behoorden in 1600 ook twee kleinere achterhuizen. Daarvan was de ene verhuurd aan een kleermaker, Cornelis Centen, en de ander aan de smid Hendrick Jansz.

Projectontwikkelaars
Kort na 1600 verkocht de familie Beaumondt de Gulden Cop aan Cornelis Sasboutsz van der Dussen, de brouwer van brouwerij De Baers, twee panden noordelijker op de gracht. Van der Dussen trok de achterhuizen en mouterij aan de Oude Delft bij zijn eigen imperium en verkocht het pand aan de Koornmarkt door aan ene Gerrit Cornelisz Verlaen. Overigens was de brouwerij De Baers daarna geen lang leven meer beschoren. In 1632 was ze al tot woonhuis omgebouwd. De familie Van der Dussen had echter op het achtererf van haar brouwerij inmiddels een groot nieuw regentenhuis neergezet, het huidige Oude Delft 18. Halverwege de 17e eeuw woonde in de Gulden Cop chirurgijn Adriaen Hoppesteyn en later onder meer een doktersweduwe.

Ingewikkeld doolhof
Het huidige pand heeft zowel links als rechts een uitbouw achter de panden Koornmarkt 29 en 33. De ruimte aan de linkerkant, zonder verdieping, heeft vermoedelijk ooit tot het pand Koornmarkt 29 behoort, waar nu beneden een garage is. De ruimte is rechtstreeks met de achterkamer van Koornmarkt 31 verbonden.
Aan de andere zijde is er vanuit het huis een toegang naar een binnenplaatsje achter Koornmarkt 33 waarop tot voor kort een achterhuis stond dat behoorde bij nummer 31. In de gang van het huis zijn in de noordelijke zijmuur ook nog sporen te herkennen van een dichtgemetselde doorgang naar het huis ernaast.
Ook het 19e eeuwse trappenhuis van Koornmarkt 31 is gedeeltelijk in het belendende huis uitgebouwd. Reeds in een boedelbeschrijving van 1739 van de Gulden Cop was sprake van een zijkamertje in het belendende pand dat via een trapje vanuit de Gulden Cop betreden kon worden. Deze gecompliceerde plattegrond is het gevolg van een langdurige verwevenheid van het eigendom met die van de panden ernaast en erachter.
Zo werd omstreeks 1745 het pand opgekocht door belastinggaarder Pieter van Buitene die eerder al het complex van de opgeheven brouwerij De Hoefijsers (Koornmarkt 41) had opgekocht, inclusief de daarbij behorende achterpanden op de Oude Delft (nu no. 22 t/m 24). Ook deze projectontwikkelaar avant la lettre is ijverig aan het verbouwen en verkavelen geslagen om zijn panden te verbouwen en te verkavelen tot lucratieve huurwoningen op stand. Daarbij is ook de gevel van de Gulden Cop aangepast, waardoor de huidige lijstgevel ontstond.

Nog een teruggekeerde vluchteling
Na een rustiger periode waarin het huis sinds 1760 bewoond werd door de nette dames Hillegonda en Anna van den Boogaard, en later door hun neef, de arts Bartholomeus van den Boogaard, viel het huis in 1795 opnieuw in handen van projectontwikkelaars.
De nieuwe eigenaren, Gijsbert Kardol en Albert Mack, waren destijds ook in handen gekomen van de voormalige plateelbakkerij De Pauw – op de plek van het huidige Koornmarkt 19-23 en achterliggende Oude Delft 12 – en dat inmiddels al grotendeels afgebroken. De Gulden Cop werd echter korte tijd later al weer doorverkocht aan een andere belegger. Deze verhuurde het aan Frans Willem Buyser, een vurig patriot die na de mislukte patriottische omwenteling van 1787 uit de stad was verbannen en acht jaar als vluchteling in Frankrijk had doorgebracht. Na de komst van de Fransen hoopte hij in Delft weer een nieuw leven te kunnen beginnen als belastingambtenaar.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Kadaster 1832 voor nr. 31 Kadaster opmeting 1825 Kadaster recent voor nr. 31

En nog meer opkopers
Ook in de 19e eeuw was het huis herhaaldelijk voorwerp van speculatieve aankopen en verbouwingen. Zo werd het eerst eigendom van de herbergier Pieter Toussiant Demmenie, die in de panden erachter op de Oude Delft zijn bedrijf had. Deze verkocht het vervolgens in 1822 door aan Hendrik de Ronde, eigenaar van een buitenplaats in Voorburg. In 1835 werd het huis eigendom van wijnkoper Jan Daniel Hoekwater, die het statige pand Koornmarkt 41 bewoonde en als belegging het hele rijtje Koornmarkt 33 t/m 41 verwierf, en bovendien Koornmarkt 47. Het huis werd bij de volkstelling van 1839 bewoond door het hoofd van het militair kledingmagazijn in het Armentarium, kapitein Philip Bogaart, een alleenstaande heer op leeftijd met zijn dienstbode.

Bouwbedrijf
In 1844 kocht aannemer Gerrit de Ronde De Gulden Cop, om er zijn bedrijf te vestigen en erboven te gaan wonen. Daarbij heeft hij het ingrijpend verbouwd. Zo is vermoedelijk op de begane grond destijds de voorgevel uitgebroken. Bij de ontbinding van de fa. G. de Ronde & Zn in 1869 werd het pand omschreven als ‘een pakhuis, dienende tot bergplaats van bouwmaterialen met een bovenwoning’. Daarna is de benedenverdieping weer tot woonhuis verbouwd, waardoor dat deel van het huis nu nog veel 19e-eeuwse elementen bevat.
Van 1882 tot 1921 was het huis eigendom van D.C. Lans, die in huis Oude Delft 18 erachter woonde.


Pakhuis Koornmarkt 33 voor de
nieuwbouw in 1930
Hij bezat ook de panden aan weerszijden aan de Koornmarkt (no 27/29 en 33) en Oude Delft 20. In december 1921 kwamen al deze vijf huizen in het Venduhuis in Delft in veiling. Koornmarkt 31 was op dat moment tot april 1923 verhuurd voor f 720 per jaar.

Groothandel in kruidenierswaren
Sinds de jaren ’20 van de vorige eeuw is het huis bewoond door meerdere generaties Van der Heijden, die tot circa 1960 een groothandel in levensmiddelen dreven. Zij waren ook eigenaar van het belendende pand Koornmarkt 33, dat dienst deed als pakhuis. Het pand Koornmarkt 33 moet daarbij omstreeks 1930 een forse verbouwing hebben ondergaan, zoals aan de gevel is af te lezen.

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Koornmarkt 31

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Koornmarkt 33

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
NRC, 25 november 1921

Klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster
Mr. Jacobs zoekt huishoudster.
Leidsche Courant, 27-6-1917


nadere informatie over Koornmarkt 31 (en 33)
 
Geplaatst: 28 oktober 2010 / Laatste wijziging: 17 maart 2017  
 
www.achterdegevelsvandelft.nl - Facebook: www.facebook.com/AchterdegevelsvanDelft - Twitter: twitter.com/AchterdgvDelft