Huisgenoten uit een ver verleden

Het verhaal achter oude Delftse huizen en hun bewoners
Achter de gevels van oude huizen gaan historische verhalen schuil. Op deze website worden de interessante, onthullende, leuke of soms treurige geschiedenissen over Delftse panden en pandjes verzameld. Tot nu toe zijn er zo'n 150 geschiedenissen verzameld.
De verhalen worden geschreven door de huiseigenaren of andere geïnteresseerden. Zij doen archiefonderzoek naar vroegere eigenaren en bewoners. Veel aspecten van het leven zoals het vroeger was passeren daarbij de revue. Er zijn vrolijke en amusante feiten, maar ook de treurige kant van ziekte en dood, kindersterfte, analfabetisme, economische neergang, komt voorbij.

Nieuwe cursus historisch huizenonderzoek
Wilt u ook de geschiedenis van uw eigen huis (of een andere oud huis in Delft en omliggende plaatsen) uitzoeken? Meld u dan aan voor de nieuwe cursus historisch huizenonderzoek die we starten op maandag 8 oktober 2018. Lees hier meer....

Werkgroep AchterdeGevels

Historische stadswandeling in 1600

Adresverwijzingen in literatuur

Bronnenlijst

Cursus en handleiding
historisch huizenonderzoek

Interessante links

Achter de gevels van Delft is onderdeel van


De rode stippen geven de huizen aan waarvan de geschiedenis is uitgezocht.
Klik op de kaart voor een vergroting.

 

Nieuwe Langendijk 22 - Voorheen textielververij de ‘Blauwe Bok’
door Kees van der Wiel

Nieuwe Langendijk 18-22 is nu onderdeel van een blok ouderenwoningen dat in 1985 nieuw gebouwd is op de plek van de afgebroken huizen Nieuwe Langendijk 22 tot 28. Nummer 20/22 was een boven- en benedenhuis aan de straat met daarachter een zaalruimte, die haar ingang had in een poortje naast het huis. Met name dat ruime zaalgebouw bleek een uniek bouwwerk uit de periode 1430-1450. Vanaf 1655 is het gebouw anderhalve eeuw lang in gebruik geweest als textielververij en droeg toen de naam De Blauwe Bok. In de laatste fase van haar bestaan deed de zaal sinds de oorlog dienst als katholieke kleuterschool. Lees hier meer over het huis en haar eigenaren en bewoners.....

Nieuwe Langendijk 26 - Voorheen de ‘Kalandermolen’
door Kees van der Wiel
Nieuwe Langendijk 26 is nu onderdeel van een blok ouderenwoningen dat in 1985 nieuw gebouwd is op de plek van de afgebroken huizen Nieuwe Langendijk 22 tot 28. Deze panden werden vlak voor de afbraak in 1982 intensief bouwhistorisch en archeologisch onderzocht. Op grond van de bouwtechnische gelijkenis werd no. 26 aangemerkt als het huis dat model kon hebben gestaan voor het ‘Straatje van Vermeer’. Een toeschrijving die destijds de nodige ophef baarde, maar inmiddels is achterhaald omdat de twee naastliggende poortjes, die Vermeer schilderde er in zijn tijd hier niet blijken te zijn geweest. Maar de observatie dat het afgebroken huis ooit een gevel kan hebben gehad zoals Vermeer heeft geschilderd, is nog steeds plausibel. Lees hier meer over het huis en haar eigenaren en bewoners.....

Brabantse Turfmarkt 94 - Winkelpand op hoek Burgwal ooit genaamd ’t Byltge, later De Lichthoek
door Rinus Meijer

Dit pand, waarin nu spijkerbroekenzaak Levi’s Corner zit, is al eeuwen een gewilde plek voor neringdoenden en ambachtslieden. In 1912 werd het fors verhoogd door de toenmalige eigenaar, schoenfabrikant Bernard Fliehe. Tien jaar later werd het ruim vijftig jaar eigendom van de familie Meijer. In 1927 gaf Marinus Meijer zijn zaak in huishoudelijke artikelen een nieuwe winkelpui. Een oud souterrain met aan weerskanten twee kleine pothuizen en daartussen brede trap naar de ingang moesten daar toen voor wijken. Kleinzoon Rinus Meijer dook in de geschiedenis van dit pand, waarin zijn ouders sinds 1941 ruim dertig jaar de elektriciteitswinkel ‘De Lichthoek’ dreven. Lees hier meer over het huis en haar eigenaren en bewoners.....

Oude Delft 28 - Van dominee en chirurgijn tot boterhandelaar en dansleraar
door Piet van der Eijk en Kees van der Wiel

In 1828 kocht de jonge chirurgijn Alewijn de Haas het huis. Als weesjongen was hij, net als zijn broertje Herman, in het Weeshuis kennelijk opgevallen vanwege zijn goede verstand en uitverkoren door de Fundatie Vrijvrouwe van Renswoude om een goede opleiding te krijgen in het Fundatiehuis. Beiden mochten in de leer bij chirurgijn J.G. Vortsman. Maar broer Herman maakte zijn studie niet af en trad toe tot het leger van Napoleon. Alewijn studeerde in 1811 wel met een meesterproef succesvol af op kosten van de Fundatie. Hij hoopte op een baan in Nijmegen, maar dat ging niet door, dus vestigde hij zich in Delft als chirurgijn en vroedmeester, opnieuw met financiële steun van de Fundatie. Lees hier meer over het huis en haar eigenaren en bewoners.....
Verwersdijk 1 - Gebouwd door Mienette Storm-van der Chijs als woonhuis en school
door Wim Boonenburg

De meeste oudere Delftenaren kennen dit pand als de Flora bioscoop, die in de jaren vijftig en zestig bekend stond als het ‘vlooientheater’ waar - voor die tijd - pikante films werden gedraaid. Het werd in 1845 gebouwd door Mienette Storm-van der Chijs, wereldreizigster en voorvechter voor vrouwenrechten en vrouweneducatie. Haar bedoeling was om voor zichzelf op termijn een ander woonhuis te hebben. Maar ook om haar ideaal te realiseren, namelijk de stichting van een Leer- en Werkschool voor behoeftige meisjes uit de welgestelde stand. In deze school zou vervolgonderwijs worden gegeven aan meisjes tussen de 12 en 15 jaar oud. Ze stelde een schoolbestuur samen, bestaande uit zes vooruitstrevende dames en richtte een kamer in als leslokaal. Door het gemeentebestuur werd zij verplicht een bevoegde onderwijzer in dienst te nemen. Lees hier meer over het huis en haar bewoners.....
Oude Delft 218 - Huis met lijk in de kast
door Floyd Stips

Oude Delft 218, aan de oostzijde van de gracht vlakbij de Kolk, heeft aan de straat een Art Deco winkelpui uit 1927, gemaakt in opdracht van de toenmalige eigenaar kleermaker Cnoops. Hoewel het pand geen officieel monument is, zijn er inwendig allerlei elementen die aantonen dat een groot deel van het huis er eind zestiende eeuw al stond. Koopman Ysbrandt Ysbrandtsz van Saenen woonde hier toen, hij overleed in 1600. Zijn weduwe verhuurde het huis vervolgens aan een Italiaanse legerkapitein, genaamd Mario de Lamodereiet. Vijf jaar later meldt het begraafboek van de Oude Kerk dat zijn lijk ‘door sijne huijsvrou uit Brabant thuis comende’ in de bottelarij werd gevonden, waar het zes weken had gelegen nadat hij door zijn ‘dienaer’ was vermoord. Lees hier meer over het huis en haar bewoners.....
Vrouwenregt 5- Huis Het Vliegende Vaendel, later herberg Schans van St. Andries
door Corrie den Hengst

Het huidige perceel Vrouwenregt 5 is in de loop der eeuwen nauwelijks veranderd. Het woonhuis was in de 17e eeuw verdeeld in een voor- en achterhuis; het bakstenen boogje van het poortje tussen de huizen is nog aanwezig. De gepleisterde gevel met lijst is er in de 19e eeuw gekomen; waarschijnlijk ter vervanging van een bouwvallige trapgevel. De winkelpui, die werd verbouwd aan het begin van de 20e eeuw, kreeg boven de etalage een art nouveau versiering. Sinds 1989 is het een Rijksmonument. In het voorhuis zaten in de loop der tijd een herberg, een kousenwinkel, een melkboer, een verfwinkel, een esoterische-boekwinkel, spijkerbroekenhandel en een antiekzaak. Lees hier meer over het huis en haar bewoners.....

Voldersgracht 33 (en Vrouwjuttenland 1) - Vanouds genaamd De Vergulde Bril
door Wim van Veen

Maria van Helden kreeg De Bril in 1773 als bruidsschat toen zij met Jacob de Kuijser trouwde. Het echtpaar had veel te stellen met zoon Johannes, die sinds 1803 predikant van Schore en Vlake (in Zeeland) was. Na drie jaar werd hij wegens "ergerlijk en onbetamelijk gedrag" afgezet als dominee. Johannes vertrok met de noorderzon. Na een reis naar Amerika keerde hij in armoedige toestand terug en werd als verloren zoon in huize De Bril opgenomen, waar hij vervolgens in een onbewaakt ogenblik zijn ouders beroofde van duizenden guldens aan effecten, contante penningen en ongemunt zilver. Lees hier meer over het huis en de vele bewoners.....

(Verdwenen) Achterom 65 - Voorheen ‘De Ketel’
door Piet van der Kruk

Achterom 65 bestaat nu niet meer. Het stond ooit op de linkerhoek van de ingang naar de Ham en is in 1925 gesloopt, nadat het twee jaar eerder onbewoonbaar was verklaard. Het huis is daarna niet herbouwd. De laatste bewoners van het pand waren vanaf 1902 Bastiaan Gerrebrands en zijn vrouw Clazina Martens. Bastiaan pakte van alles aan, zo was hij olieslager, sjouwer, pakhuisbediende, agent van politie, koopman, winkelier en uitdrager.
Lees hier meer over het huis en de eerdere bewoners.....
Achterom 63 - Buurtkroeg met een lange historie
door Piet van der Kruk

Achterom 63 is de linker bovenwoning boven het restaurant Achterom 61 op de hoek naast het speelplaatsje aan de Ham. Het is in 1935 gebouwd in plaats van twee woningen (nr 59 en 61), die onbewoonbaar waren verklaard. Het oude Achterom 63 stond op de hoek van wat toen nog het pleintje van de Ham was. Het pand herbergde in haar geschiedenis vaak een kroeg. Van 1888 tot 1931 waren Jaap Breedveld en Antje van der Stap (de overgrootouders van de auteur ) uitbaters van de tapperij. In 1902 overleed Jaap. Antje bleef met zes kleine kinderen achter, maar zat niet bij de pakken neer en hield naast de opvoeding van haar kinderen dertig jaar de buurtkroeg draaiende. Lees hier meer over huis en bewoners.....
Achterom 61 - Nu gyros-online, vroeger ‘De Vergulde Baers’
door Piet van der Kruk

Het huidige pand Achterom 61 op de hoek van de doorgang van de Ham naast het speelplaatsje ‘de Achtertuin’ is in 1935 gebouwd als een winkelpand met twee bovenwoningen. De laatste dertig jaar is het een horecazaak met steeds wisselende smaken. Voordien stonden hier drie winkelpandjes naast elkaar, waarvan 61 de middelste was. In de 17e eeuw droeg het de naam ‘De Vergulde Baers’ en was het de werkplaats van kuipers, mandenmakers en andere ambachtslieden. In de jaren ’30 van de vorige eeuw zijn de oude pandjes onbewoonbaar verklaard en gesloopt. Lees hier meer over huis en bewoners.....
Achterom 59 - Voorheen het Vergulde Aambeeld
door Piet van der Kruk

De begane grond van Achterom 59 deed vaak dienst als werkplaats of winkel. Er werd onder meer brood, aardewerk, aardappelen, groenten, hout en vis verkocht. Veel bewoners exploiteerden naast hun baan als knecht in het voorhuis een tapperij. De oude naam van het huis wijst naar een smidse. Dat moet het bedrijf zijn geweest van smid Arjen Huijgensz van t’ Hoff, die in 1632 hier verpondingbelasting (woz-belasting) betaalde. Lees hier meer over huis en bewoners.....
Achterom 143 - Drie generaties melkboeren Van Leeuwen
door Kees van der Wiel

Tot 1974 heeft op Achterom 143 een melkhandel gezeten, die voortkwam uit een stadsboerderij die hier anderhalve eeuw heeft gefunctioneerd. Het bedrijf exploiteerde voor de oorlog zelfs enige tijd zijn eigen machinale melkfabriekje. De zaak kwam ten einde toen melkboer Gerard van Leeuwen in het huis door zijn kostganger werd doodgestoken met een broodmes. Het pand zoals dat er nu staat, was toen net in 1964 geheel nieuw gebouwd. Lees hier meer over huis, eigenaren en bewoners.....
Markt 74-76 - Het huis van een kunst verzamelende notaris
door Corrie den Hengst en Piet van der Eijk

Pieter Stevenszn de Langue moet een van de eerste bewoners van na de grote stadsbrand in 1536 zijn geweest die in het huis ‘besijden de Nieuwe Kerk aan de noordsijde van ’t Marctvelt’ is gaan wonen. Hij werkte bij de Weeskamer als kamerbewaarder en bode. De familienaam werd op zijn Frans geschreven, maar ook heel vaak als gewoon als De Lange. Zijn kleinzoon Willem is de kunstverzamelende notaris uit de titel, die daarnaast ook nog dichter was.
Markt 74-76 bevindt zich naast de Nieuwe Kerk met de Koninklijke grafkelder. Begrafenissen van koningen, koninginnen, prinsen en prinsessen trokken door de eeuwen heen veel toeschouwers, die het liefst alles van dichtbij willen zien. Enkele van de eigenaren waren timmerman van beroep en gewend aan het bouwen van steigers,: zij konden dus ook tribunes bouwen voor belangstellend publiek. Lees hier meer over huis, eigenaren en bewoners.....
Oude Delft 194 - De Peereboom, een oud regentenpaleis
door Kees van der Wiel

Het huis ‘genaempt Die Perenboom, staende aende Oude Delft over ’t Bagijnhoff’, zo wordt het huidige Oude Delft 194 omschreven in de oudst bewaard gebleven koopakte uit 1554. Hierin staat dat de zusters Catrijn en Lysbeth Dirksdochter, beide weduwen, De Peereboom verkochten aan ene Willem Aertsz. Het huis moet er toen al enige tijd gestaan hebben. In het register van de Tiende Penning uit 1543 en 1553 staat het huis op naam van Aertgen Copheer en diens weduwe. Vermoedelijk was het na de stadsbrand nieuw gebouwd.
Van 1914-2011 zat hier een chirurgenpaktijk: tot 1937 van dr. Foppe de Walle. Daarna werd de praktijk voortgezet door dr. Everwijn Verschuyl, die de eerste patiënten wist te genezen met penicilline die in de oorlog door de Gistfabriek ontwikkeld was. Zijn zoon, ook een bekend chirurg in Delft, woonde bijna zijn hele leven in dit huis. Lees hier meer over huis, eigenaren en bewoners.....

Verwersdijk 164 - Verborgen Schat en stadsboerderij van de familie Van Witteloostuijn
door Kees van der Wiel

Verwersdijk 164, een oud zestiende of vroeg zeventiende-eeuws pandje met trapgevel, was de hele 19e eeuw een melkhandel/boerderij van de familie Van Witteloostuijn. Vanaf 1821 woonden hier de in Monster geboren melkboer Jacobus van Witteloostuijn (1797-1844) en zijn vrouw Wijntje Mooiman. Hij was toen 24 jaar en had het pand net gekocht. Het terrein liep achter verschillende huizen aan de Verwersdijk door, rond het achterliggende slop de Asput. Dat slop geeft nog steeds tevens toegang tot het Hofje van Pauw. Zijn voorganger Hendrik Mulder betaalde in 1809 patent voor het beroep van tuinder. Vermoedelijk hield hij geen koeien, maar wel had hij in een voormalig huisje achter in de Asput een varkensschuur. Lees hier meer.....

Nieuwe Langendijk 59 - Oude stadsboerderij van neerslachtige boer en botervaatjes voor Zijne Majesteit
door Kees van der Wiel

Inmiddels is het een Indiaas eethuis, maar van oorsprong is Nieuwe Langendijk 59 een oude stadsboerderij. In 1608 kocht ‘bouman’ (boer) Ariën Cornelisz het bedrijf met een poort tussen de Nieuwe Langendijk en de Donkersteeg voor fl 2.200. Verkoopster Jorisge Willems bedong daarbij wel dat zij de rest van haar leven het voorhuis en de zoldering erboven mocht blijven bewonen. In 1681 werd het ‘bouhuis’ met koestal en plaats daarachter en poort ernaast eigendom van Joris van der Arend, die het geheel in 1698 voor fl 900 doorverkocht aan Jan Cornelisz Tanthoff. In 1704 was Jacob Jacobsz van den Acker hier boer. Hij leed aan een 'melancholijcke of mistroostige sieckte, daar door sijn gesicht soo wonderlijck was gestelt als van een sinneloosch mensch’. Dit zijn slechts een paar van de bewoners/eigenaren, lees hier meer.....
Oosteinde 149 - Herberg, commenijwinkel en bakkerij
door K. Lagendijk

Op de plek van Oosteinde 149 stond begin 17e eeuw de herberg ‘Pijnacker’. Deze had de naam waarschijnlijk te danken aan de klandizie uit die omgeving, die na de markt op weg naar huis de dorst kwam lessen en bleef overnachten. In 1605 wordt Gijsbrecht Pietersz. de eigenaar. Hij begon zijn carrière als schipper, maar werd later bostelverkoper en herbergier. Bostel is een restproduct van het brouwproces dat als veevoer gebruikt werd. In 1694 kocht kuiper Pieter Gijsbrechtsz Berckelshoek het huis. Hoewel hij kuiper was, runde Pieter hier een “comenijswinckel”, een levensmiddelenwinkeltje voor zuivelproducten en eieren. In 1782 kocht broodbakker Jacobus van de Stap het pand: hij heeft hier de rest van zijn leven brood gebakken.
Lees hier meer over de historie van het pand en haar vele eigenaren, bewoners en uitbaters....
Boterbrug 8 (in 1928 gesloopt) - Woonhuis van Maria van Sassen en Willem van Assendelft, later werkplaats, pakhuis en fietsenmakerij
door Henk Verbruggen, Kees van der Wiel en George Buzing

De Boterbrug was nieuw in 1558. Er werd twee jaar gewerkt aan deze overkluisde gracht, die de Oude Delft en de Wijnhaven verbindt. De brug werd ‘Mijn’s Heeren Brugge’ gedoopt, maar die naam hield niet lang stand. Al in 1600 werd de straat Boterbrug genoemd, naar de boterhandel, en met name de handel voor de export naar het buitenland, die hier al eeuwenlang zat. Alle huizen op de brug waren oorspronkelijk eigendom van de stad. In 1600 werd Boterbrug 8 verhuurd aan slotenmaker Frans Pietersz. In 1617 werden al deze huizen door de stad te gelde gemaakt en aan particulieren verkocht. Gerrit van Sassen kocht Boterbrug 8 en schonk het in 1629 als bruidsschat aan zijn dochter Maria, die met Willem van Assendelft trouwde. Lees hier meer over de historie....
Oude Delft 210 - De Bonte Hengst
door Jan Freie

Eind 16e, begin 17e eeuw wonen en werken er aan dit deel van de Oude Delft veel ambachtslieden. De eerste eigenaren in de 16e eeuw zijn kuipers. Cornelis Hovering en Dirk Jansz. leveren waarschijnlijk de tonnen voor het beroemde Delftse bier.
Later wordt het huis eigendom van bekende regentenfamilies als Verburch, Van der Dussen, Van der Lelij en Van der Goes. Op de foto's Agneta Graswinckel die het pand eind 17e eeuw erft, en haar man, de Amsterdamse regent Pieter van Loon. In de 18e eeuw woont er een succesvolle zilversmid, en is het een Franse kostschool. Eind 19e eeuw komen er bewoners die met de Gistfabriek te maken hebben. En in het begin van de 20e eeuw is het een studentenpension met veel bekende namen. Lees hier meer over de bewoners en het pand....
Wijnhaven 17 (vroeger 18) - De Vergulde Roemer is verdwenen
door Henk Verbruggen, Kees van der Wiel en George Buzing

Op de plek waar nu de winkel van Halfords is, stonden vroeger vier panden. Een van die panden droeg ooit de naam “De Vergulde Roemer”. Het was toen de zaak van een glazenmaker. Nadien zaten er onder meer een tingieter en een broodbakker. In de negentiende eeuw was het onderdeel van de tabakshandel “Het Gekroonde Anker” van diverse generaties Gussenhoven. Het was lange tijd een geheel met het pand ernaast. Beiden werden ze verwarrend genoeg tussen 1875 en 1928 als Wijnhaven 18 genummerd. Het resterende deel van 18 staat er nog steeds en was tot voor kort samen met nummer 19 een schoenenzaak. Lees hier het hele verhaal....

Mochten we onbedoeld een afbeelding binnen de site gebruiken waar copyright op berust, neem dan contact met ons op. We verwijderen de afbeelding of vermelden de eigenaar van het copyright.

Laatste wijziging: 9 augustus 2018

De titel van deze website is ontleend aan het boek van Thera Wijsenbeek-Olthuis uit 1987 over de materiële cultuur in Delft.
 
www.achterdegevelsvandelft.nl - Facebook: www.facebook.com/AchterdegevelsvanDelft - Twitter: twitter.com/AchterdgvDelft