 De Paardenmarkt geschilderd in 1665 door Pieter Wouwerman. (Museum Prinsenhof) |
NB: Klik op de afbeeldingen voor een vergroting.
In 1873 was één van de attracties op de kermis een ‘velocipede-manege’. Dit was een draaimolen die geen paarden bevatte maar de voorloper van de fiets, een ‘vélocipède’. Uitgevonden in de tweede helft van de 19e eeuw, de rit werd in beweging gebracht doordat de ‘fietsers’ op de pedalen van de vélocipèdes trapten.
 “Op de fiets van oom Jan” op de kermis in 1920. |
Bal met komiek
Tijdens de kermis van 1870 werden in het Oud Bossche Bierhuis op de hoek van de Paardenmarkt en de Hoogstraat een ‘Groote Matinée Musicale’ en een ‘Soirée Chantante’ georganiseerd met medewerking van een ‘Operette Gezelschap’ en een ‘Hollandsch Komiek’. In dit ‘bierhuis’ werden verscheidene evenementen georganiseerd niet alleen tijdens de kermis. Ook tijdens de jaarlijkse paardenmarkt (1880) en ook tijdens de Kerst (1881). In 1882 ‘was het elke zondag bal’.
In 1890 bevond zich ook Café Belgique op de Paardenmarkt (nr.14). Dit café was gesitueerd ongeveer halverwege de zuidzijde van de Paardenmarkt. Zij organiseerde ook het één en ander onder andere tijdens de jaarlijkse Delftsche paardenmarkt. Ze hadden dit jaar (1890) een beroemdheid uit Rotterdam kunnen strikken, de ‘karakter-komiek’ dhr. Soesman en zijn Variété Gezelschap.
 Kermis op de Paardenmarkt in 1950. Aquarel van Arthur Tutein Nolthenius (collectie Stadsarchief). |
Op 30 augustus 1889 lezen we in de Delftsche Courant een interessante observatie van de geneesheer-directeur van het St. Joris Gasthuis over de kermis en ‘krankzinnigen’.
Worstelen
In 1899 werd in een tent om 50 gulden een worstelwedstrijd georganiseerd tussen de Franse kampioen en een amateur uit Rotterdam.
Boeven
Bij zulke evenementen komt natuurlijk ook criminaliteit voor. Op de jaarlijkse paardenmarkt van 1863 was een paard ‘gestolen’ en op de kermis van 1889 werden juwelen en vrouwenkleding gestolen. De boeven hiervan werden gepakt. In 1896 werden twee ‘deugnieten’ aangehouden voor ‘diefstal met binnenbraak in een reiswagen’.
 Decor voor een lustrumspel van het Studentencorps onder van Albert van Dalsum, 1928. (Foto W.F. van Oosten, collectie Stadsarchief) |
Studentenfeesten
Voor de Tweede Wereldoorlog was de Paardenmarkt ook meerdere malen het toneel voor lustrumfeesten van het studentencorps, die er in 1928 grote tribunes bouwden voor een schouwspel onder leiding van Albert van Dalsum. In 1933 streek er een “lilliputtersstad” neer, compleet met stadhuis, postkantoor en politiebureau, bevolkt door ‘dwergen’ uit Polen, Tsjecho-Slowakije en Engeland.
Studentenprotest
In april 1956 was het terrein de verzamelplaats van het eerste grote landelijke studentenprotest tegen de inperking van de studievrijheid.
 Landelijke studentenmanifestatie tegen de inperking van studievrijheid op de Paardenmarkt in Delft, april 1956. (Foto’s Freek Aal, De Waarheid) |
Circus
Tenslotte was de Paardenmarkt niet alleen een vaste standplaats voor de kermis maar ook voor circussen die de stad bezochten, zoals de schilder Arthur Tutein Noltenius in 1949 op kleurrijke aquarellen heeft vastgelegd.
 Circus op de Paardenmarkt 1949. Aquarel van Arthur Tutein Nolthenius (collectie Stadsarchief) |
Delftsche Courant, 26 aug.1870.
Delftsche Courant, 22 aug.1873.
Delftsche Courant, 4 aug.1868.
Delftsche Courant, 25 dec.1881.
Delftsche Courant, 2 sept.1899.
Delftsche Courant, 30 aug.1889.
Delftsche Courant, 5 juni 1863.
Delftsche Courant, 30 aug.1889.
Delftsche Courant, 13 sept. 1896.
Terugblik in Het Binnenhof van 28 juni 1958 op nieuws uit de krant van juni 1933.
Manège de Vélocipèdes op de kermis in de tijd van de kleurenfotografie.
Circus Amar 1927. Delftsche Courant, 7 juni 1927.