Huisgenoten uit een ver verleden

Het verhaal achter oude Delftse huizen en hun bewoners
Achter de gevels van oude huizen gaan historische verhalen schuil. Op deze website worden de interessante, onthullende, leuke of soms treurige geschiedenissen over Delftse panden en pandjes verzameld. Tot nu toe zijn dat er meer dan 200.
De verhalen worden geschreven door de huiseigenaren of andere geďnteresseerden. Zij doen archiefonderzoek naar vroegere eigenaren en bewoners. Veel aspecten van het leven zoals het vroeger was passeren daarbij de revue. Er zijn vrolijke en amusante feiten, maar ook de treurige kant van ziekte en dood, kindersterfte, analfabetisme, economische neergang, komt voorbij.


Achter de gevels van Delft is onderdeel van  

Onze verhalen op Stadsradio Delft 
Op dinsdag 21 maart vertelde Janny van der Jagt een verhaal over Oude Delft 199 - De buurman trouwt zijn buurmeisje. Dit verhaal (en eerdere verhalen) kunt u hier terugluisteren.
   

Stadswandeling in 1600

Bierbrouwerijen

Schilderijen achter de gevels

Stadsboerderijen

Proefschrift ‘Achter de gevels van Delft’

Kijkje binnenshuis bij arm en rijk
in 18e eeuws Delft


Verhalen op Stadsradio Delft

   


De rode stippen geven de huizen aan waarvan de geschiedenis is uitgezocht. Klik op de kaart voor een vergroting.

Markt 57 - De Beslagen Bijbel

De legende wil dat in dit hoekpand bij de Bijbelbrug op de Markt in 1477 de eerste ‘Delftse Bijbel’ gedrukt zou zijn. Het is jammer, maar voor dit verhaal lijkt helaas geen enkel bewijs te vinden. Pas halverwege de 17e eeuw nam hier een boekdrukker zijn intrek, die het pand de naam “Inden Bijbel” later “Beslagen Bijbel” gaf. In 1880 opende banketbakkerij Van Leeuwen hier haar deuren en 124 jaar later deed de familie de zaak definitief dicht. Lees hier meer....
   
Koornmarkt 20 - Twee oude brouwerijen achter de 19e eeuwse gevel van een lakenfabrikant

Achter de grote gemeenschappelijke gevel van Koornmarkt 20 gaan twee voormalige brouwerijen schuil: 'Den Witten Eenhoorn' en 'De Halve Maen mette Croon’. De gevel werd in de 19e eeuw in twee fasen gebouwd door de lakenfabrikanten Maas Geesteranus die achter hun huis aan de Huyterstraat tot 1870 een fabriek hadden. Het rechter deel van de gevel kwam er overigens pas toen de fabriek in 1870 opgeheven was. Tussen 1920 en 1965 werd het dubbele pand een bolwerk van de mannenbroeders van Abraham Kuyper, met een gereformeerd bejaardentehuis tussen twee domineeswoningen (en scholen met de Bijbel op het oude fabrieksterrein erachter). Lees hier meer....
   
Boterbrug 4 en 6 - Schoonhovense Veerhuis en café De Brug, alias "het Vinkenmoedertje"

Tot 1941 stond aan het pleintje op de Boterbrug achter het grote winkelpand van Bervoets (nu Halfords) een café, genaamd “De Brug”, dat zich in grote populariteit mocht verheugen van heren corps-studenten. Het in 1597 gebouwde pand werd voor de sloop een kwart eeuw lang uitgebaat door de weduwe Johanna de Wilde-Schmitz, die onder de studenten de koosnaam 'het Vinkenmoedertje' had. Lees hier meer....
   
Jacob Gerritstraat 3 - Simon de Wit, Roo Berrij, Rode Leeuw en Vergulde Spijckerboor

Het winkelpand op de hoek van de Jacob Gerritstraat en de Kromstraat is in 1933 gebouwd voor de kruideniersketen Simon de Wit. Ooit stonden op deze plek twee huizen. Eén met een bijzondere ‘Vlaamse’ gevel ‘daer vuitsteeckt de Roode Leeu’ en de ander op de hoek de ‘Vergulde Spijckerboor’. Vanaf 1630 werden beide panden verenigd onder de naam ‘Roo Berrij’. In de 18e eeuw zat hier een ‘negotie van coffij en thee’ en voor de sloop in 1933 een eeuw lang een koek- en banketbakkerszaak, genaamd ‘De Confiseur’. Lees hier meer....
   
Fransen van de Puttestraat 51-53 - Geroofd Joods huis

Wolf Erschler en Henriëtte Spits waren in de jaren ’30 de eerste bewoners van het toen nieuwgebouwde dubbele huis Fransen van de Puttestraat 51/53. Als Joden moesten ze in de oorlog onderduiken. De agent die hen op oudjaar 1942 op hun schuiladres oppakte nam de intrek in hun woning, die opgekocht werd door een NSB’er. Ondertussen waren Wolf en Henriëtte in Auschwitz al vermoord. Na de oorlog moest de broer van Henriëtte hemel en aarde bewegen om het huis weer in handen van de erfgenamen te krijgen. Lees hier meer...
  
Vlamingstraat 40 - Het andere buurhuis van ‘het straatje’ van Vermeer

Vlamingstraat 40 is de laatste bijdrage van de onlangs overleden Corrie den Hengst aan deze website. Het weinig opvallende 19e-eeuwse grachtenhuis is tegenwoordig een trekpleister voor toeristen, sinds het Rijksmuseum het poortje ernaast officieel heeft aangewezen als de meest waarschijnlijke plek van het “Straatje” van Vermeer. Op deze plek stond toen een heel ander huis van Josijntje Jans, de weduwe van een servetwerker, dat overigens op het schilderij ook niet te zien is (zie daarvoor bij Vlamingstraat 42). Lees hier meer....
 
In memoriam Corrie den Hengst
Geschokt ontvingen wij het bericht over het plotselinge overlijden van Corrie den Hengst, één van de zeer actieve leden van de werkgroep AchterdegevelsvanDelft. Zij stierf op 8 december 2022.

Lees hier het In memoriam...

Lange Geer 24-28 - De Metalen Pot

Het huis met de luifel aan de Lange Geer 28 is in 1935 na veel gedoe gerestaureerd en nog mooier gemaakt dan het was. Eeuwenlang had het pand een dubbelganger met een nog mooiere en hogere gevel van het huis ernaast op nummer 24/26. De twee panden hebben samen een bewogen geschiedenis. Ooit waren ze samen een brouwerij, vervolgens kantoor en pakhuis van de West-Indische Compagnie en daarna de succesvolle plateelbakkerij “de Metaale Pot". In de 19e eeuw zat er ruim honderd jaar een blokmakerij die scheepsbenodigdheden vervaardigde. Pas kort voor de restauratie zijn de twee huizen voorgoed van elkaar gescheiden. Lees hier meer....
  
Vlamingstraat 36 - Ooit een slagerspaleis vol schilderijen

Begin 18e eeuw woonde in Vlamingstraat 36 een rijke slager met een grote collectie schilderijen uit de Gouden Eeuw en een slechte relatie met zijn eerste vrouw. Achter het huis was een stal en wagenhuis waarin een notaris en meerdere generaties vleeshouwers koeien hadden staan. Rond 1900 werd het een timmerwerkplaats en ging het huis in de verhuur. Lees hier meer.....

Achterom 3 - St Joris of de (Vergulde) Cabel

Achter deze weinig opvallende gevel op de kop van het Achterom, gaat een van de oudste huizen van Delft schuil dat deels nog dateert van voor de grote stadsbrand van 1536. Vlak naast de voormalige Rotterdamsepoort was het eeuwenlang een ankerplaats voor beurtschippers en zeilmakers. Lees hier meer.....
 
Oude Langendijk 18 - Vanouds genaamd De Vijf Ringen

Achter de gevels van de huidige snoepwinkel op de Oude Langendijk zat ooit 130 jaar lang de manufacturenhandel Jenje. In een eerder verleden woonden in de Vijf Ringen geen sporthelden, maar wel een chirurgijn die met harnas en geweer de Beeldenstorm te lijf ging, een stuurman van de VOC die bij thuiskomst uit Indië een baby aantrof en zag dat zijn vrouw daarbij in het kraambed was overleden, en een stadsbeiaardier wiens vrouw het niet langer bij hem kon uithouden. Lees hier meer.....
 
Markt 30 - Swaert en Vergulde Sabel

Tot vijftig jaar geleden zat in deze souvenirwinkel 130 jaar lang een herenmodezaak van de familie Giessen. Achter de gevel gaat een bijzonder monument schuil met een oud souterrain in de kelder en een opkamer met een fraai beschilderd plafond met engeltjes uit de 17e eeuw. Ook de winkelpui is cultureel erfgoed: ze is in 1934 vervaardigd door de design-meubelfabriek Gispen. Het huis is in 1643 grotendeels nieuw gebouwd onder de naam “’t Swaert” door belastingpachter Samuel Outshoorn op de onderverdieping van een ouder huis op deze plek dat de “Vergulde Sabel” heette, en in de 16e eeuw de “(Gulden) Pauw”. Lees hier meer.....
 
Schilderijen achter de gevels

Tegenwoordig hangen oude meesters bijna alleen nog in musea of bij miljonairs in Abu Dhabi aan de muur. In vroeger eeuwen hingen veel Delftse huizen er vol mee. Bij menige huizengeschiedenis loop je ze tegen het lijf. En dat alleen maar omdat vanwege hulpeloos achtergebleven weesjes de inboedel beschreven is of omdat de eigenaar ze wegens rampspoed onverwachts te gelde moest maken. Zie de verwijzingen naar 15 adressen vol plaatjes en verhalen over oude meesters. Lees hier meer....
 
Hippolytusbuurt 8 - Ooit brouwerij De Candelaer en winkel van Sinkel

Dit grachtenpand is inmiddels al een eeuw lang een horecazaak. Als Rijksmonument staat het te boek als ‘zwaar gerestaureerd’. Dat slaat op de compleet nieuwe gevel uit 1948, inclusief namaak 17e-eeuwse luifel. Achter die gevel is het huis echter van constructie nog geheel zoals het kort na de grote stadsbrand van 1536 is herbouwd. Aan de creatief getimmerde zolderkap valt de schaarste aan bouwmateriaal uit die tijd nog af te lezen. In de 17e eeuw hing het bomvol mooie schilderijen. Lees hier meer....
 
Hippolytusbuurt 19 - Vanouds De Handschoen

Achter de imposante dubbele gevel uit 1790 van Hippolytusbuurt 17 & 19 zitten twee oudere huizen verborgen. In het rechter woonde ooit een jonkvrouw die nog een appeltje te schillen had met Frederik Hendrik; een belastingpachter die een aanslag op zijn leven wist te verijdelen en in beide een notaris, die een financiële chaos achterliet. Verder dreef de broer van bestseller-auteur Nicolaas Beets er een gerenommeerde boekhandel. In de oorlog zorgde een nazi-clubhuis er voor de nodige ophef voor de deur. Lees hier meer....

Vlamingstraat 42 - Het straatje van Vermeer met de ‘penspoort’

Vlamingstraat 42, een groot en nogal deftig uitziend huis dat omstreeks 1875 werd gebouwd, lijkt in niets op zijn beroemde voorganger, het pand met steeg ernaast dat bekend werd als “het straatje van Vermeer”. De kunsthistoricus Frans Grijzenhout wist het een paar jaar geleden zeker: dit was de plek van het ietwat bouwvallig uitziende woonhuis, dat Johannes Vermeer schilderde zonder ergens op het schilderij te noteren waar het stond. Maar een aanwijzing was er wel: voor Vermeer was het bekend terrein, want zijn tante Ariaentje woonde er. Misschien was zij degene die op het schilderij in de deuropening zit met een herstelwerkje onder handen. Op de stoep spelen kinderen.
In het huis van nu wonen ook weer kinderen, die op straat spelen. Voor de passerende toeristen is dat niet genoeg. Die kijken altijd een beetje teleurgesteld, als ze op deze plek niets meer van het schilderij herkennen. Lees hier meer....
 
Bierbrouwerijen op Achterdegevels

Door veel ‘kenners’ wordt elk oud grachtenpand in Delft graag uitgemaakt voor een vroegere bierbrouwerij. Nu was bier brouwen in de middeleeuwen ooit een activiteit die in bijna elk huishouden bedreven werd. Dan klopt de bewering dus wel. Maar al snel werd er in de stad veel meer bier gebrouwen dan de inwoners zelf ooit konden opdrinken. Lees hier meer....

Choorstraat 45 - Voormalige joodse slagerij

Achter de oude trapgevel met natuurstenen banden en geblokte ontlastingsbogen van Choorstraat 45 zat voor de Tweede Wereldoorlog enige generaties lang een joodse slagerij. De betreffende familie is vrijwel geheel in Auschwitz en Sobibor om het leven gebracht. Boven het poortje naast het huis zit een gevelsteen met het jaartal 1639. Het is echter zeer de vraag of dit het echte bouwjaar aangeeft. Het huis is al sinds halverwege de 18e eeuw in gebruik als winkelpand. Lees hier het hele verhaal....
 

De verdwenen Paradijspoort

De Paradijspoort is nu een deel van de Delftse koopgoot In de Veste. De naam komt van een oud smal slopje dat ooit op ongeveer dezelfde plaats tussen de Pieterstraat en de Gasthuislaan heeft gelegen in de dichtbewoonde armenbuurt die een halve eeuw geleden is ‘gesaneerd’ (c.q. gesloopt) voor het huidige winkelcentrum. Het steegje is in zijn geschiedenis meerdere malen uit zijn eigen as verrezen. Echt paradijselijk was het wonen er niet. Een twaalf jaar oud verhaal grondig vernieuwd. Lees hier het hele verhaal....
 

Rietveld 83-89 - Voormalig hofje Kris-Kras, kerkgebouw en kruidentuin

Rietveld 83-89 is vlak voor de oorlog gebouwd en ziet er niet bijzonder uit, maar de plek waar het staat heeft wel een bijzondere geschiedenis. Ooit stond hier het kerkgebouw van het curieuze kerkgenootschap Christo Sacrum, dat in 1838 werd verbouwd tot complex pauperwoningen met de bijnaam Kris-Kras. Een eeuw later werd het gesloopt om plaats te maken voor een bedrijfgebouw van de Delftsche Melkcentrale. Twee eeuwen voor de kerk hier verrees, was het de kruidentuin waar apotheker Dirck Cluyt bijen bestudeerde en inspiratie opdeed voor zijn Hortus Botanicus in Leiden. Lees hier het hele verhaal....
 

Oosteinde 167 - De Swarte Pot 

Het huis met tuitgeveltje op de hoek van het Oosteinde en de noordzijde van de Molslaan heet al eeuwen ‘De Swarte Pot’. Het dateert in oorsprong nog van voor de grote stadsbrand in 1536. Ooit was het veel groter, maar in 1614 werd het gevierendeeld. De naam verwijst vermoedelijk niet naar een pottenbakkerij, maar eerder naar een koperslagerij, want in de oudste vermeldingen heet het ook wel “De Cooperen Pot”. In vroeger tijden was het heel lang een slijterij en daarvoor een kroeg, maar ook een kaaswinkel, schoenmakerswerkplaats en een bakkerij. Lees hier het hele verhaal....
 

Thera Wijsenbeek-Olthuis, de naamgeefster van onze site

De naam van deze website is afgeleid van de titel van het proefschrift 'Achter de Gevels van Delft' van Thera Wijsenbeek-Olthuis (1946-2010). Haar proefschrift uit 1987 - gebaseerd op een onderzoek naar 300 nalatenschappen van Delftenaren uit alle sociale lagen uit de achttiende eeuw - is alom geroemd vanwege haar baanbrekende nieuwe aanpak. Lees hier meer......

Recent geplaatst:

Choorstraat 44/46 -
Voorheen De Adelaar en De Ketel
Koornmarkt 69 - 
't Gulden of Springende Paert

Oude Delft 62 - “HUIZE OD62”

Oosteinde 66 / ’t Carto -
Hooipoort of Jan Tapperenpoort
Brabantse Turfmarkt 20 - Studentenhuis De Atlas, voorheen brouwerij de Verkeerde Wereld
Jacob Gerritstraat 1 -
Vanouds genaamd De(Gekroonde) Spiegel
Oude Langendijk 25 -
Ooit het huis van Johannes Vermeer?
Brabantse Turfmarkt 93 -
Vanouds genaamd De Cleijne Spiegel
Kerkstraat 25 -
Ooit De Blauwe Duijff

Oosteinde 135-139 - Voorheen brouwerij Het Conduyt alias De Drie Sonnen, vol met schilderijen
Rietveld 111 -
Ooit 't Cleyne Hackmes
Koornmarkt 83 -
Vanouds genaemd Hamburch
Oude Delft 30 -
Het huis van de familie Stastok
Koornmarkt 81 - Studentenbolwerk in voormalige brouwerij De Hantbooch
Achterom 58 -
Pakhuis met bovenwoning 
Verwersdijk 102-104 - ‘De Twee Oijevaers’ en studentensociëteit ‘Novum’
Koornmarkt 79 - Voorheen de Vergulde Griffioen, alias Het Vliedend Paert
Koornmarkt 77 -
Voorheen Het Vliegend Hert
Hippolytusbuurt 43 -
Huis met grote middeleeuwse kelder
Oude Delft 83 -
Familiehuis van de kunstschilder Haaxman
Brabantse Turfmarkt 95-97 -
Vanouds genaamd De Grote Spiegel
Achterom 14 -
Ooit zeilmakerij en schippershuis
 
Laatste wijziging: 22 maart 2023

De titel van deze website is ontleend aan het boek van Thera Wijsenbeek-Olthuis uit 1987 over de materiële cultuur in Delft.
www.achterdegevelsvandelft.nl - Facebook: www.facebook.com/AchterdegevelsvanDelft - Twitter: twitter.com/AchterdgvDelft